Welke wijn is zoet? Witte, rode en bubbels op een rij

Tijdens de gisting zet gist de suiker in druiven om in alcohol. Bij een droge wijn is bijna alle suiker verdwenen. Bij een zoete wijn is de gisting eerder gestopt of zijn er extra rijpe druiven gebruikt, waardoor er restsuiker in de wijn achterblijft. Die restsuiker proef je als zoetheid in de afdronk.

• Droog: weinig tot geen restsuiker, meestal onder 4 g/l.
• Halfdroog/halfzoet: merkbaar ronder, ergens tussen 4 en 45 g/l.
• Zoet: duidelijk zoete afdronk, vaak boven 45 g/l.

Zoete wijn bestaat grofweg in vijf soorten, naar de manier waarop de zoetheid in de fles komt. Het principe: er zit meer suiker in de druiven dan de gist kan omzetten, of de gisting wordt op tijd gestopt.

• Late oogst: de druiven blijven langer aan de stok hangen en worden extra zoet. Op het etiket staat dan vaak vendange tardive, late harvest, Spätlese of Auslese.
• Edelzoet: de schimmel Botrytis cinerea, ook wel edele rot genoemd, laat de druiven indrogen, zodat suiker en zuren zich concentreren. Zo ontstaan Sauternes en Tokaji.
• Ingedroogde druiven: de druiven drogen na de pluk nog weken tot maanden op rekken of matten. Denk aan passito, Recioto della Valpolicella en Pedro Ximénez uit Zuid-Spanje.
• IJswijn: de druiven bevriezen aan de stok en worden bevroren geperst. Het water blijft als ijs achter, alleen het geconcentreerde, zoete sap loopt eruit.
• Versterkt: tijdens de gisting gaat er druivenalcohol bij. De gist stopt en de suiker blijft. Zo worden port, Banyuls en Moscatel gemaakt.

Moscato d’Asti volgt een eigen weg: de gisting wordt gestopt door de wijn sterk te koelen. Daardoor houdt hij veel natuurlijke suiker en maar zo’n 5 procent alcohol. Een ruime keuze aan zoete wijn vind je bij onze dessertwijnen.

De meeste zoete witte wijn komt van een handvol druiven: muscat, sémillon, riesling, chenin blanc en furmint. Moscato d’Asti uit Italië is licht bruisend, laag in alcohol en heerlijk fruitig zoet. Moscatel uit Spanje is een diepere, gouden zoete witte wijn. Sauternes uit Frankrijk en Tokaji Aszú uit Hongarije zijn klassieke, rijke edelzoete stijlen, vaak gedronken als dessertwijn.

Riesling en chenin blanc bestaan droog én zoet. Zoet zijn bijvoorbeeld een Duitse riesling Auslese en een Coteaux du Layon uit de Loire. Staat er trocken op een Duitse riesling, dan is hij juist droog. Onze zoete witte wijnen staan bij elkaar in de collectie zoete witte wijn. Zoek je een witte wijn met maar een licht zoetje, kijk dan bij halfzoete witte wijn.

Welke zoete witte wijn lekker is, hangt af van je smaak en moment. Houd je van frisse, bloemige zoetheid met lichte bubbels? Dan is Moscato d’Asti een topper. Ga je voor warme, rijpe fruitsmaken en een vollere stijl? Dan is Moscatel van bijvoorbeeld César Florido een fijne keuze. En voor een heel aromatische witte wijn die richting halfzoet gaat, kun je kijken naar Gewürztraminer of een Duitse Riesling Spätlese.

Zoek je een klassieke dessertwijn bij blauwe kaas of tarte tatin? Kies dan een Sauternes, zoals die van Château Partarrieu, of een Tokaji. Die zijn voller en rijker, maar dankzij hun frisse zuren niet plakkerig.

De meeste rode wijn is eigenlijk droog, zelfs als hij rijp en fruitig smaakt. Toch zijn er echt zoete rode wijnen. De bekendste voorbeelden zijn port (rood en zoet, versterkte wijn uit Portugal), Recioto della Valpolicella uit Italië, zoete Lambrusco en Brachetto d’Acqui, een lichte, sappige rode bubbel uit Piemonte. Bij de vraag welke rode wijn is zoet zijn dit de namen om te onthouden.

• Port: diep, donker rood, klassieke zoete wijn bij kaas en dessert.
• Brachetto d’Acqui: fris, licht, bruisend zoet rood.
• Recioto: zware, rijpe zoete rode uit ingedroogde druiven.

Wat is een lekkere zoete rode wijn? Probeer je zoet rood voor het eerst, begin dan met een Brachetto d’Acqui: licht bruisend, vol aardbei en rode bes, met maar 5,5 procent alcohol. Zoek je iets voller bij blauwe kaas, dan is een Fine Ruby Port de klassieke keuze. Bij een chocoladedessert past een volzoete Banyuls heel goed. Onze zoete rode wijnen, van Brachetto tot Recioto en port, staan bij elkaar in de collectie zoete rode wijn.

En merlot? Die is vrijwel nooit zoet. Door het rijpe fruit en de zachte tannine smaakt een merlot soms zoetig, maar hij is gewoon droog.

Bij bubbels let je op twee dingen: de druif en het woord op het etiket. Moscato d’Asti en Brachetto d’Acqui zijn van nature zoet. Bij champagne, cava en prosecco hangt het af van hoeveel suiker er in de fles zit. Dat staat met een vaste term op het etiket, en die namen zijn verwarrend:

• Brut nature en extra brut: heel droog.
• Brut: droog, de standaard bij champagne en cava.
• Extra dry: milddroog, ondanks de naam iets zoeter dan brut.
• Dry of sec: zacht en licht zoet, zoals de Casa Bianca Prosecco Superiore Dry.
• Demi-sec of semi seco: zoet, maar fris door de bubbels, zoals de Elvia Cava Semi Seco en de De Sousa Champagne Demi Sec.
• Doux, dolce of dulce: volzoet, bij champagne zeldzaam.

Hoeveel gram suiker per liter bij elke stap hoort, lees je in ons blog over champagnesoorten. Alle bubbels vind je bij mousserende wijn.

Een veelgestelde vraag: welke wijn is droog en welke zoet? Als vuistregel: de meeste rode wijn, veel witte wijn en de meeste rosés zijn droog. Zoete wijn komt meestal uit specifieke stijlen, zoals late oogst, edelzoet, versterkte wijn of bepaalde streken (Moscato d’Asti, Sauternes, port, Tokaji).

Op het etiket zie je het vaak terug: droog, dry, sec, halbtrocken, halfzoet, moelleux, doux, dolce, dulce. Let op: op een fles bubbels betekenen dry en sec juist licht zoet. Hoe je bij witte wijn droog en zoet uit elkaar houdt, lees je in ons blog over droge of zoete witte wijn. Wil je zeker droog? In de collecties droge witte wijn en droge rode wijn staan alleen droge wijnen.

Bestaat zoete rosé? Ja, al is hij zeldzaam. Bekende voorbeelden zijn White Zinfandel uit Californië en de halfzoete rosés uit de Anjou, zoals Cabernet d’Anjou. Zoek je een rosé met een licht zoetje, probeer dan de Cantina Cardèto Pinot Grigio Blush: sappig, vol framboos en meloen, met een subtiel zoetje in de afdronk. Meer rosé vind je in onze top 10 rosé.

Zoete wijn ruikt vaak naar rijpe tot overrijpe vruchten, honing, witte bloemen, rozijn of karamel. In de mond voel je een ronde, soms stroperige textuur en blijft de zoete smaak lang hangen. Droge wijn smaakt in vergelijking veel strakker, frisser en “schoner”, met soms meer mineraliteit of bittertjes.

Let ook op het alcoholpercentage: wijnen als Moscato d’Asti hebben vaak 5 tot 7% alcohol en veel restsuiker, terwijl port juist hoog in alcohol én zoet is omdat de gisting stopt door het toevoegen van wijnalcohol.