Op bezoek bij Sint Catharinadal: wijn van de zusters

Sint Catharinadal is geen nieuw wijnhuis. De priorij werd gesticht in 1271 en is daarmee het oudste actieve vrouwenklooster van Nederland. Sinds 1647 wonen en werken hier de norbertinessen, een orde die al eeuwen gastvrijheid, stilte en werk centraal stelt. De zusters leven volgens een vast ritme van gebed, werk en maaltijden samen, met tussen de bedrijven door veel aandacht voor hun directe omgeving.

Wat mij persoonlijk het meest raakte: het klooster voelt levend, niet museaal. De zusters lopen in en uit, zijn vriendelijk en benaderbaar, en tussen de oude muren is alles netjes en goed onderhouden. Je merkt meteen dat dit hun thuis is, en dat ze dat thuis met liefde delen.

Vroeger leefden de zusters van kunstrestauratie en een boerderij. In de ateliers werd generaties lang oud houtsnijwerk, beeldhouwwerk en liturgisch textiel gerestaureerd, en op het terrein graasden koeien en groeide mais. Het was vakwerk waar ze bekend om stonden, maar de marges werden steeds kleiner en het werk paste minder goed bij het leven van een hedendaagse gemeenschap.

Rond 2015 begonnen de zusters na te denken over een nieuwe richting. De vraag was hoe je een klooster financieel gezond houdt zonder de identiteit te verliezen. Een boerderij voortzetten was geen optie meer, maar stilzitten al helemaal niet. Toen kwam het idee om wijn te gaan maken: iets wat bij de kloostertraditie past, op eigen grond kan, en een product oplevert dat je met trots kunt delen.

In 2017 werden de eerste druiven geplant op grond die eerder door koeien werd begraasd. De zusters lieten zich begeleiden door een ervaren vinoloog, kozen bewust voor klassieke rassen en bouwden in fases een moderne kelder. Inmiddels is de wijn uitgegroeid tot hun belangrijkste bron van inkomsten, en vooral: een nieuwe manier om het klooster voor de toekomst te bewaren.

Onder een Brabantse hemel met wat donkere luchten liepen we met de zusters langs de stokken. De wijngaard beslaat zo'n 7,5 hectare en is aangeplant met klassieke druiven: Chardonnay, Pinot Gris, Pinot Blanc, Auxerrois, Gamay en Pinot Noir. Allemaal rassen die in Bourgogne en de Elzas hun thuis hebben, maar die in het milde Brabantse klimaat verrassend goed gedijen.

Wat me opviel is hoe rustig en precies er gewerkt wordt. De stokken staan strak in het gelid, de ondergrond ziet er gezond uit en de ruimte tussen de rijen is netjes ingezaaid. Je ziet dat er met een vinoloog wordt samengewerkt, zonder dat het terrein zijn ziel verliest.

• Wit: Chardonnay, Pinot Gris, Pinot Blanc en Auxerrois voor blends en stilles.
• Rood: Pinot Noir en Gamay, elegant in stijl.
• Mousserend: een Blanc des Blancs Brut van eigen Chardonnay.

Tijdens het bezoek vertelden de zusters ons openhartig over het zusterschap: hoe een gemeenschap is opgebouwd, wat de dagindeling is en waarom ze kiezen voor een leven in stilte. Het is geen losse groep, maar een echte familie met duidelijke afspraken, taken en momenten van samenzijn. Dat ze tussen alles door ook nog wijn maken en rondleidingen geven, maakt ze eigenlijk alleen maar indrukwekkender.

Het absolute hoogtepunt van de dag: we mochten vatmonsters proeven van de nieuwste jaargangen. Dat is iets wat je als wijnliefhebber niet vaak meemaakt, zeker niet zo dichtbij huis. We begonnen in de houten vaten, waar de Chardonnay en Pinot Gris liggen te rijpen, en liepen vervolgens door naar de rvs-tanks waar de frissere stijlen wachten op hun moment.

De Chardonnay uit hout liet meteen horen waar Sint Catharinadal staat: vol, romig, met een mooie cashew- en brioche-toon en daarnaast voldoende frisheid om levendig te blijven. De Pinot Gris op hout was iets zachter en texturaler, met een kruidige, bijna honingachtige afdronk. En de Pinot Noir? Fijn, slank, elegant, en zeker niet te rijp, met sappig rood fruit en subtiele kruiden.

Tussen de monsters door hoorden we de verhalen: welke jaargang welke wijn opleverde, wat het weer deed, hoe lang ze laten rijpen. Dat maakt het proeven zoveel leuker: je weet precies waar elk glas vandaan komt.

De kelder is verrassend modern. Strakke houten plafonds, bakstenen muren en rijen vaten waar de nieuwe jaargang op zijn gemak ligt te rijpen. Op tafel stonden de proefflessen klaar met pipetje, waarbij de zusters precies aangaven welk vat welke stijl vertegenwoordigde. Overal hangt die lichte, zoete geur van fermentatie en hout, precies wat je wilt ruiken bij een kelderbezoek.

Naast de houten vaten staan ook flinke roestvrijstalen tanks met hele precieze liter-aanduidingen, van 1050 tot 1550 liter. Hier worden de frissere witte en mousserende wijnen op temperatuur gevergist, zodat de fruitexpressie behouden blijft. Het mooie aan Sint Catharinadal is die combinatie: moderne wijntechniek onder eeuwenoude balken en muren, bediend door mensen die elke dag bewust stilstaan bij wat ze doen.

Als wijnliefhebbers gingen we natuurlijk best kritisch naar binnen. Nederlandse wijn heeft lang te maken gehad met het imago van aardig-maar-niet-meer-dan-dat. Nou, hier kunnen we het rustig rechtzetten: de wijnen van de zusters zijn gewoon uitstekend. Ze hebben stijl, spanning, genoeg fruit om plezier te geven en de houtgerijpte versies hebben echt complexiteit.

De combinatie van klimaat, druivenkeuze en rustige vinificatie zorgt voor wijnen met karakter. En misschien wel het belangrijkste: je proeft dat er met aandacht is gewerkt, niet op snelheid.

Wat dit bezoek bijzonder maakte, was niet alleen de wijn. Het was het inkijkje in een wereld die voor veel mensen compleet onbekend is. Hoe zusters samen dagen indelen, hoe ze werk en gebed afwisselen, en hoe ze tegelijk een modern bedrijf runnen zonder hun traditie los te laten. Dat combineert waardering voor kwaliteit met een rust die je tegenwoordig bijna nergens meer voelt.

Aan het eind van de middag liepen we terug naar de auto met een stapel aantekeningen en een tas vol indrukken. De zusters hebben me iets laten zien wat ik nergens anders zo was tegengekomen: een plek waar wijn een verlengstuk is van een manier van leven, en niet andersom.

Als iemand die dagelijks met wijn bezig is, geloof ik dat Nederlandse wijn volwassen begint te worden. Wijnhuizen als Sint Catharinadal laten zien dat serieuze, fris-eleganterte wijnen hier echt mogelijk zijn. Met de juiste druivenkeuze, een rustige vinificatie en aandacht voor het terroir kom je tot verrassend goede resultaten.

Is het de nieuwe Bourgogne? Nee. Maar het hoeft ook niet. Het is iets eigens, iets Nederlands, iets wat zichzelf is. En dat is misschien wel het allermooiste.