Wijnblog Bewaren & serveren

Kristal of glas? Wat kristalglas anders maakt bij wijnglazen

Kristal, kristalglas, loodkristal of gewoon glas: wat is het verschil, hoe herken je het en maakt het iets uit voor je wijn?

Bij kristal of glas zit het verschil in de samenstelling: kristalglas bevat volgens de EU minstens 10% metaaloxiden, loodkristal minstens 24% loodoxide. Die metaaloxiden maken kristal helderder, harder of zwaarder dan gewoon glas. Hieronder lees je wat de wet precies zegt, waarom de bekende merken loodvrij werken en hoe je kristallen wijnglazen mooi houdt.

Kristal of glas: wat maakt kristalglas anders?

Kristal of glas: wat maakt kristalglas anders?

Kristal is glas met een flinke dosis metaaloxiden, zoals loodoxide, bariumoxide, zinkoxide of kaliumoxide. Die stoffen maken het glas helderder, zwaarder of harder. In de winkel kom je drie namen tegen:

  • Loodkristal: minstens 24% loodoxide.
  • Kristalglas: minstens 10% van die metaaloxiden, vaak zonder lood.
  • Glas: alles wat niet aan de eisen voor kristal voldoet.

De merken in onze wijnglazen, Riedel, Spiegelau en Lehmann, maken kristalglas zonder lood als hoofdbestanddeel.

Wat zegt de Europese wet over kristal?

Sinds 1969 bepaalt Europese richtlijn 69/493/EEG wanneer glas kristal mag heten. Die richtlijn is nog van kracht en kent vier categorieën:

  • Volloodkristal: minstens 30% loodoxide.
  • Loodkristal: minstens 24% loodoxide.
  • Sonoorglas (in België kristallijnglas): minstens 10% zink-, barium-, lood- of kaliumoxide, alleen of samen.
  • Sonoorglas: minstens 10% barium-, lood- of kaliumoxide, met een vaste minimale hardheid.

In het Duits heten de laatste twee Kristallglas; bij ons zeg je meestal kristalglas.

Loodvrij kristal is geen wettelijke naam

Lehmann noemt zijn glas cristallin: dat is de Franse wettelijke naam voor de derde categorie. Het woord loodvrij kristal staat niet als benaming in de richtlijn.

Loodkristal of loodvrij kristalglas?

Het verschil zit in het lood. Loodkristal dankt zijn gewicht en schittering aan minstens 24% loodoxide. Loodvrij kristalglas haalt zijn helderheid uit andere metaaloxiden, zoals barium, zink of kalium. Voor hun wijnglazen kiezen de bekende merken voor kristalglas zonder lood:

  • Riedel en Spiegelau: maken sinds 2015 alleen nog kristalglas zonder loodoxide als hoofdbestanddeel.
  • Lehmann: maakt al zijn glazen in cristallin, kristal zonder lood.

Je vindt ze bij Riedel, Spiegelau en Lehmann.

Waarom kan kristal dunner zijn dan glas?

Waarom kan kristal dunner zijn dan glas?

Hoe dun een glas wordt, hangt af van het materiaal en van de manier van maken. Glazen voor dagelijks gebruik hebben vaak een dikkere wand en rand, zodat ze minder snel breken. Kristalglas is helder en hard, en geschikt voor dunne kelken. Lehmann laat zien hoe ver dat gaat:

  • Mondgeblazen: meer dan zes meesterglasblazers werken aan één glas.
  • Machinaal geblazen: regelmatig en stevig, voor dagelijks gebruik.
  • Ultralight: sinds 2021 een techniek voor extra dunne, lichte glazen, mondgeblazen én machinaal.

Kristallen wijnglazen uit de winkel

Kristalglas zonder lood als hoofdbestanddeel, van Riedel, Spiegelau en Lehmann: voor rood, voor wit en universeel.

Hoe herken je kristal en kristalglas?

Met een paar simpele checks kom je een heel eind:

  • Etiket: rond en goud is (vol)loodkristal, vierkant en zilver of een zilveren driehoek is sonoorglas.
  • Klank: tik zacht tegen de rand. Kristal klinkt helder en lang na; de naam sonoorglas verwijst naar die klank.
  • Gewicht: loodkristal voelt zwaar, het soortelijk gewicht is minstens 2,90.
  • Rand: een dunne, gladde rand wijst eerder op kristalglas dan een dikke, afgeronde rand.

Etiket kwijt?

Het etiket is vaak al lang verdwenen. Kijk dan op de doos of bij de maker: Riedel, Spiegelau en Lehmann vermelden het materiaal gewoon.

Maakt kristal uit voor de smaak van wijn?

Maakt kristal uit voor de smaak van wijn?

Voor wat je ruikt en proeft telt vooral de vorm: een ruime kelk geeft de wijn lucht en houdt de geuren vast, een dunne rand ligt prettig tegen je lippen. Kristalglas is bovendien helder, zodat je de kleur van de wijn goed ziet. Welke vorm bij welke wijn past, lees je in welk wijnglas bij welke wijn. Voor bubbels is er een apart verhaal over champagneglazen, en wil je rode wijn eerst lucht geven, lees dan over wijn decanteren.

Mogen kristallen wijnglazen in de vaatwasser?

Mogen kristallen wijnglazen in de vaatwasser?

Meestal wel. Riedel en Spiegelau noemen de meeste van hun glazen vaatwasserbestendig, getest volgens de Europese norm EN 12875. Spiegelau spreekt van minstens 1.000 wasbeurten zonder zichtbaar verlies van glans. Zo houd je ze mooi:

  • Programma: kies 50 tot 55 °C of een glasprogramma.
  • Ruimte: glazen mogen elkaar en bestek niet raken.
  • Water: zet de ontharder op ongeveer 3 tot 4 °dH; heel zacht water tast glas aan.
  • Doos: staat er alleen handwas of niets op, was dan met de hand.

Kristal of glas: wat kies je?

Voor de meeste wijnliefhebbers is kristalglas de beste keuze: helder, dun en meestal vaatwasserbestendig.

  • Dagelijks: machinaal geblazen kristalglas, stevig en goed te wassen.
  • Bijzondere flessen: een dun Ultralight of mondgeblazen glas.
  • Feest of buiten: gewoon glas is dan prima.

Kies daarna de vorm: bekijk de rode wijnglazen, witte wijnglazen en champagneglazen.

Kort samengevat

Kristal is glas met extra metaaloxiden. De EU kent vier soorten: volloodkristal (minstens 30% loodoxide), loodkristal (minstens 24%) en twee soorten sonoorglas met minstens 10% metaaloxiden, in de winkel meestal kristalglas genoemd. Riedel, Spiegelau en Lehmann maken hun wijnglazen zonder lood als hoofdbestanddeel. Voor de wijn telt vooral de vorm; kristalglas maakt dunne, heldere glazen mogelijk. De meeste kunnen in de vaatwasser op 50 tot 55 °C.

FAQ

Is kristalglas hetzelfde als kristal?

Bijna. Kristalglas is in de EU-regels kristal met minstens 10% metaaloxiden, vaak zonder lood. Loodkristal en volloodkristal bevatten minstens 24% en 30% loodoxide.

Zit er lood in kristallen wijnglazen?

Bij loodkristal wel, minstens 24%. Riedel en Spiegelau maken sinds 2015 kristalglas zonder loodoxide als hoofdbestanddeel, en Lehmann werkt met loodvrij cristallin.

Mogen wijnglazen van kristal in de vaatwasser?

De meeste kristalglazen van Riedel en Spiegelau wel, op 50 tot 55 °C en ruim geplaatst. Staat er alleen handwas of niets op de doos, was ze dan met de hand.

Hoe zie je of een glas van kristal is?

Kijk naar het etiket (rond goud, vierkant of driehoekig zilver), tik zacht tegen de rand voor een heldere klank en let op een dunne rand en het gewicht.

Zijn kristallen wijnglazen beter voor de wijn?

Vooral de vorm telt: kelk en rand bepalen hoe je de wijn ruikt en proeft. Kristalglas maakt heldere, dunne glazen mogelijk.

Verder lezen op Wijn.com

Frank van Harmelen

Frank van Harmelen

Vinoloog

Over de auteur

Eigenaar en vinoloog van Wijn.com. Zijn expertise is gebouwd op jarenlange vakervaring en voortdurende verdieping, waardoor hij complexe wijninformatie helder en geloofwaardig vertaalt naar praktische kennis.