Een regenachtige ochtend in Oosterhout, een klooster uit 1271 en een wijngaard die je niet verwacht. Wij mochten komen proeven.
Een paar weken terug trokken we er met het team op uit naar Oosterhout, voor een bezoek dat ik al heel lang op mijn lijstje had staan: de zusters van Norbertinessenpriorij Sint Catharinadal. Ja, echt, een klooster waar zusters wijn maken. En niet zomaar wijn, maar hele goede wijn, die ze ook nog eens zelf op de markt brengen. We werden ontvangen in de proeverij, kregen een mooie rondleiding langs de wijngaard en de kelder, proefden de nieuwste vatmonsters en kregen het verhaal achter het zusterschap te horen. Hieronder neem ik je mee achter de schermen.
Sint Catharinadal is geen nieuw wijnhuis. De priorij werd gesticht in 1271 en is daarmee het oudste actieve vrouwenklooster van Nederland. Sinds 1647 wonen en werken hier de norbertinessen, een orde die al eeuwen gastvrijheid, stilte en werk centraal stelt. De zusters leven volgens een vast ritme van gebed, werk en maaltijden samen, met tussen de bedrijven door veel aandacht voor hun directe omgeving.
Wat mij persoonlijk het meest raakte: het klooster voelt levend, niet museaal. De zusters lopen in en uit, zijn vriendelijk en benaderbaar, en tussen de oude muren is alles netjes en goed onderhouden. Je merkt meteen dat dit hun thuis is, en dat ze dat thuis met liefde delen.
Het logo van Sint Catharinadal verwijst naar het jaartal 1271 en naar de Heilige Catharina, de patroonheilige van het klooster. Je vindt het als elegant glaspaneel terug in de proeverij bij de wijnvaten.
Reken even mee: gesticht in 1271 betekent meer dan 750 jaar onafgebroken kloosterleven op dezelfde plek. Toen de eerste stenen werden gelegd, was Nederland als land nog lang niet in beeld. Je loopt hier dus letterlijk door geschiedenis die ouder is dan de meeste wijnhuizen in Frankrijk.
Vroeger leefden de zusters van kunstrestauratie en een boerderij. In de ateliers werd generaties lang oud houtsnijwerk, beeldhouwwerk en liturgisch textiel gerestaureerd, en op het terrein graasden koeien en groeide mais. Het was vakwerk waar ze bekend om stonden, maar de marges werden steeds kleiner en het werk paste minder goed bij het leven van een hedendaagse gemeenschap.
Rond 2015 begonnen de zusters na te denken over een nieuwe richting. De vraag was hoe je een klooster financieel gezond houdt zonder de identiteit te verliezen. Een boerderij voortzetten was geen optie meer, maar stilzitten al helemaal niet. Toen kwam het idee om wijn te gaan maken: iets wat bij de kloostertraditie past, op eigen grond kan, en een product oplevert dat je met trots kunt delen.
In 2017 werden de eerste druiven geplant op grond die eerder door koeien werd begraasd. De zusters lieten zich begeleiden door een ervaren vinoloog, kozen bewust voor klassieke rassen en bouwden in fases een moderne kelder. Inmiddels is de wijn uitgegroeid tot hun belangrijkste bron van inkomsten, en vooral: een nieuwe manier om het klooster voor de toekomst te bewaren.
Onder een Brabantse hemel met wat donkere luchten liepen we met de zusters langs de stokken. De wijngaard beslaat zo'n 7,5 hectare en is aangeplant met klassieke druiven: Chardonnay, Pinot Gris, Pinot Blanc, Auxerrois, Gamay en Pinot Noir. Allemaal rassen die in Bourgogne en de Elzas hun thuis hebben, maar die in het milde Brabantse klimaat verrassend goed gedijen.
Wat me opviel is hoe rustig en precies er gewerkt wordt. De stokken staan strak in het gelid, de ondergrond ziet er gezond uit en de ruimte tussen de rijen is netjes ingezaaid. Je ziet dat er met een vinoloog wordt samengewerkt, zonder dat het terrein zijn ziel verliest.
Nederland staat niet bekend als wijnland, maar juist de gematigde zomers, lange daglengte en zandige grond geven de druiven veel spanning en frisheid. Dat proef je later ook duidelijk in de glazen.
Tijdens het bezoek vertelden de zusters ons openhartig over het zusterschap: hoe een gemeenschap is opgebouwd, wat de dagindeling is en waarom ze kiezen voor een leven in stilte. Het is geen losse groep, maar een echte familie met duidelijke afspraken, taken en momenten van samenzijn. Dat ze tussen alles door ook nog wijn maken en rondleidingen geven, maakt ze eigenlijk alleen maar indrukwekkender.
In een lange gang hangt een indrukwekkende fotogalerij met portretten van alle zusters, elk met een eigen korte tekst. Het maakte voor ons het zusterschap opeens heel tastbaar: geen abstract begrip, maar mensen met een verhaal.
Het absolute hoogtepunt van de dag: we mochten vatmonsters proeven van de nieuwste jaargangen. Dat is iets wat je als wijnliefhebber niet vaak meemaakt, zeker niet zo dichtbij huis. We begonnen in de houten vaten, waar de Chardonnay en Pinot Gris liggen te rijpen, en liepen vervolgens door naar de rvs-tanks waar de frissere stijlen wachten op hun moment.
De Chardonnay uit hout liet meteen horen waar Sint Catharinadal staat: vol, romig, met een mooie cashew- en brioche-toon en daarnaast voldoende frisheid om levendig te blijven. De Pinot Gris op hout was iets zachter en texturaler, met een kruidige, bijna honingachtige afdronk. En de Pinot Noir? Fijn, slank, elegant, en zeker niet te rijp, met sappig rood fruit en subtiele kruiden.
Tussen de monsters door hoorden we de verhalen: welke jaargang welke wijn opleverde, wat het weer deed, hoe lang ze laten rijpen. Dat maakt het proeven zoveel leuker: je weet precies waar elk glas vandaan komt.
De kelder is verrassend modern. Strakke houten plafonds, bakstenen muren en rijen vaten waar de nieuwe jaargang op zijn gemak ligt te rijpen. Op tafel stonden de proefflessen klaar met pipetje, waarbij de zusters precies aangaven welk vat welke stijl vertegenwoordigde. Overal hangt die lichte, zoete geur van fermentatie en hout, precies wat je wilt ruiken bij een kelderbezoek.
Favoriet van het team: de Chardonnay op hout. Die had precies de balans die je hoopt te proeven bij een Bourgogne-achtige stijl: rondheid van hout, frisheid van klimaat en veel ruimte voor ontwikkeling in de komende jaren.
De Sint Catharinadal wijnen zelf zijn alleen bij het klooster te koop. Wel is er een Sélection des Soeurs lijn die in samenwerking met Domaine de l'Arjolle wordt gemaakt en die je wel thuis kunt laten bezorgen, onder andere via Wijn.com.
Naast de houten vaten staan ook flinke roestvrijstalen tanks met hele precieze liter-aanduidingen, van 1050 tot 1550 liter. Hier worden de frissere witte en mousserende wijnen op temperatuur gevergist, zodat de fruitexpressie behouden blijft. Het mooie aan Sint Catharinadal is die combinatie: moderne wijntechniek onder eeuwenoude balken en muren, bediend door mensen die elke dag bewust stilstaan bij wat ze doen.
Temperatuur, tijd en hygiëne zijn bij wijn alles. De zusters werken met een ervaren vinoloog die de precieze keuzes maakt rond oogstmoment, gisten, rijping en bottling. Zo blijft het klassieke karakter behouden, maar met de betrouwbaarheid die moderne techniek biedt.
Als wijnliefhebbers gingen we natuurlijk best kritisch naar binnen. Nederlandse wijn heeft lang te maken gehad met het imago van aardig-maar-niet-meer-dan-dat. Nou, hier kunnen we het rustig rechtzetten: de wijnen van de zusters zijn gewoon uitstekend. Ze hebben stijl, spanning, genoeg fruit om plezier te geven en de houtgerijpte versies hebben echt complexiteit.
De combinatie van klimaat, druivenkeuze en rustige vinificatie zorgt voor wijnen met karakter. En misschien wel het belangrijkste: je proeft dat er met aandacht is gewerkt, niet op snelheid.
Niet alleen de wijn, maar vooral hoe ze gemaakt wordt. Geen haast, geen marketingtrucs, wel een gemeenschap die vertelt, laat zien en trots is op het resultaat. Dat maakt elk glas net iets extra. En zelfs even stil in de kapel staan, met de kaarsen en het orgel, geeft je meer context bij elk glas dat je later proeft.
Leuk detail: een selectie van de Sint Catharinadal wijnen wordt in samenwerking met Domaine de l'Arjolle gebotteld onder de naam Sélection des Soeurs. Zo kun je een stukje van het klooster ook gewoon thuis op tafel zetten. Dit zijn de twee bottlings die je bij Wijn.com vindt.
L'Arjolle Côtes de Thongue Sélection des Soeurs Sint-Catharinadal Chardonnay
€ 11,25
Zuivere, mooi getypeerde Chardonnay met aroma's van appel, boter en licht eiken. Vol en krachtig, met een verfijnde, frisdroge afdronk. Heerlijk als aperitief of bij vis, pasta, mosselen of garnalen.
L'Arjolle Côtes de Thongue Sélection des Soeurs Sint-Catharinadal Merlot-Cabernet Rouge
€ 11,25
Diepgekleurde rode wijn met een intense, kruidige geurexpressie. Vol, krachtig en soepel, met een mooi fruitige afdronk. Perfect bij gekruide vleesgerechten, stoofschotels of stevige kazen.
Wat dit bezoek bijzonder maakte, was niet alleen de wijn. Het was het inkijkje in een wereld die voor veel mensen compleet onbekend is. Hoe zusters samen dagen indelen, hoe ze werk en gebed afwisselen, en hoe ze tegelijk een modern bedrijf runnen zonder hun traditie los te laten. Dat combineert waardering voor kwaliteit met een rust die je tegenwoordig bijna nergens meer voelt.
Aan het eind van de middag liepen we terug naar de auto met een stapel aantekeningen en een tas vol indrukken. De zusters hebben me iets laten zien wat ik nergens anders zo was tegengekomen: een plek waar wijn een verlengstuk is van een manier van leven, en niet andersom.
Als iemand die dagelijks met wijn bezig is, geloof ik dat Nederlandse wijn volwassen begint te worden. Wijnhuizen als Sint Catharinadal laten zien dat serieuze, fris-eleganterte wijnen hier echt mogelijk zijn. Met de juiste druivenkeuze, een rustige vinificatie en aandacht voor het terroir kom je tot verrassend goede resultaten.
Is het de nieuwe Bourgogne? Nee. Maar het hoeft ook niet. Het is iets eigens, iets Nederlands, iets wat zichzelf is. En dat is misschien wel het allermooiste.
Een bezoek aan Sint Catharinadal is een aanrader voor wijnliefhebbers die meer willen dan alleen proeven. Je krijgt er verhaal, context, rust en wijnen met echt karakter. Plus een glimp van een leven dat verder de meeste mensen nooit zo van dichtbij te zien krijgen.
Bij Sint Catharinadal in Oosterhout maken de norbertinessen sinds 2017 zelf wijn van 7,5 hectare klassieke druiven. Wij kregen een rondleiding door klooster, wijngaard en kelder, proefden alle stijlen en mochten ook vatmonsters van de nieuwe jaargangen proberen. De wijnen zijn fris, elegant en verrassend compleet, van houtgerijpte Chardonnay en Pinot Gris tot een slanke Pinot Noir en een Blanc des Blancs Brut. Alleen bij het klooster te koop, maar ook van thuis uit kun je in dezelfde stijl proeven via onze selectie.
Heb je nu honger gekregen naar meer Nederlandse wijn of wijnreizen? Dan passen deze blogs hier mooi bij.
Apostelhoeve: Nederlandse wijn uit Limburg
Mooie vervolgleeskeuze als je verder wilt duiken in Nederlandse wijn en wilt zien hoe een ander gerenommeerd Nederlands wijnhuis te werk gaat.
Waar komt wijn vandaan?
Leuk om te lezen als je benieuwd bent naar de bredere geschiedenis van wijn: waar is wijn ontstaan, en hoe is het op plekken als Oosterhout terechtgekomen?
